Bitik Motor Nasıl Anlaşılır? Arabanın Motor İstediği Nasıl Belli Olur?

Her şeyin bir ömrü olduğu gibi araba motorlarının da bir ömrü vardır. Peki ya bitik motor iyi mi anlaşılır? Arabanın motor istediği iyi mi belli olur? Motor isteyen arabanın arıza emareleri nedir gibi sorulara cevap arayacağız.

Fizik kuralları gereği hareket eden her şeyin bir ömrü vardır. Otomobil motorları da buna dahildir. Günümüzde asla değilse ülkemizde yolda giden araçların yüzde 99’u içten yanmalı motora sahiptir. Bu motorlar içinde yüzlerce parça yoğun ısı ve tazyik altında çalışırlar. Bu sebeple bir kullanım ömürleri vardır. Yapılan bir araştırmaya göre araba motorlarının ömrü 300 bin kilometre civarındadır. Bu süreden sonrasında aracınıza motor yaptırmanız yani yeniletmeniz gerecektir. Eskiyen motor bir dizi emareler verir. Bunları göz ardı ederseniz yolda kalabilirsiniz. Ayrıca oldukça daha pahalı arızalara niçin olabilir.

 Foruma Gelen Soru: Peugeot 207 Motor Çalışmama Sorunu Sebebi Nedir?

Araba Motoru Nasıl Çalışır?

Yaklaşık 100 yıldan bu yana içten yanmalı motorlar kullanılmaktadır. Yani fosil yakıtların tutuşturulmasıyla ortaya çıkan tazyik kullanılır. Aracınız benzinli, dizel ya da LPG’li olabilir. Hemen hepsinin çabalama prensibi aynıdır. Motorun çalışması için hava yakıt karışımı tutuşur ve ortaya çıkan tazyik pistonları aşağıya iter. Piston kollarının altında bulunan krank mili dönmeye başlar. Bu mil bunun yanı sıra şanzıman milini döndürür. Böylelikle tekerlere güç aktarılmış olur.

Bitik Motor Nedir?

Motor içinde piston, segman, krank mili, eksantrik, subaplar ve yanma odası olmak suretiyle birçok parça hareket halindedir. Yanma sonrası pistonlar aşağı inerken basıncın kaybolmaması için piston çevresinde üç tane segman bulunur. Piston kolları ise krank milini çevirirler. Tüm bu parçalardan biri bile aşınırsa aracınızın motorun onarım edilmesi yani yenilenmesi gerekmektedir.

Arabanın Motor İstediği Nasıl Anlaşılır?

Otomobilinizde motor yıprandığı zaman yani yenilenmesi gerektiğinde bir dizi emareler verir. Bunları bilirseniz aracınızdaki arızaya erken müdahale etmiş olursunuz. Böylece oldukça daha ucuz onarım ettirebilirsiniz. Peki ya bitik motor belirtileri nedir bunlara ayrı ayrı bakalım.

1- Egzozdan Mavi Renkli Duman Çıkması

Pistonların çevresinde üç tane segman ismi verilen sızdırmazlık elde eden halkalar vardır. Bunları aynı bir şırınganın içerisindeki siyah contaya benzetebilirsiniz. Pistonların huzurlu çalışabilmesi için yağlanması gerekir. Motor hasım alt tarafta bulunan karterde yer alır ve yağ pompası tarafınca motor bloğunun içerisine gönderilir. Pistonlar her aşağı indiğinde yağlanır ve yukarıya çıkar. Böylelikle erozyon ve ısınmanın önüne geçilmiş olur. Bu sızdırmazlığı elde eden parça alt segmandır. En üstte ise yanma sonrası ortaya çıkan basıncın aşağıya kaçmaması için tazyik segmanı yer alır. Ancak segmanlar aşındığı vakit yağ olmaması ihtiyaç duyulan yer olan yanma odasına sızar. Yanan yağın egzoz gazı rengi beyaz mavi karışımıdır. Ayrıca egzozdan menfaat çıkmaz derhal kaybolmaz.

2- Yağ Eksiltme

Yeni nesil araçlarda neredeyse sıfır olan yağ eksiltme eski karbüratörlü motorlarda ise 10 bin kilometrede bir litre düzgüsel sayılır. Ancak bakım zamanında bu miktardan fazla yağ eksiltme var ise aracınızın motorunda yağ ile alakalı bir problem vardır. Eğer conta ve keçelerden yağ sızıntısı yoksa, yağın kaybolacağı tek yer yanmasıdır. Yağ yakan motor esasen bitmiş demektir. Segmanların aşınması sebebiyle yağ, yanma odasında devamlı yanar. Bu vaziyet yağ seviyesinin devamlı eksilmesine niçin olacaktır.

3- Yağ Lambasının Yanması

Özellikle krank milinin aşınması sebebiyle yataklar boşluk yaparsa, aracınızda gaz verince sönen fakat rölantide yanan yağ lambası yanacaktır. Bu duruma yol açan yağ pompasının boşluğu dolduramayacak kadar tazyik üretememesidir. Krank yataklarında boşluk olması demek motorun rektifiye edilmesi demektir. Motor isteyen otomobillerde yağ lambası yanar. Ayrıca yağ yakan motorda, yağ seviyesi azaldığı için devamlı yağ lambası yakabilir.

4- Yağ Çubuğundan Duman Çıkması ve Yağ Sıçraması

Aracınızın motor yağının seviyesini ölçmek için bloğa giren yağ çubuğu vardır. Motor çalışırken bu çubuğu çektiğinizde ufak delikten buğu çıktığını ya da dışarıya yağ sıçradığını görüyorsanız krank mili boşluk yapmış demektir. Ayrıca motorun yağ yaktığı anlamı çıkar. Tecrübeli ustalar aracın motor sağlığını yağ çubuğundan anlarlar. Ancak bu durumun tek istisnası Tofaş gibi bloktan eksantrikli araçlardır. Bunlarda yağ çubuğu çekilmiş olduğu vakit buğu çıkması ve yağ sıçraması normaldir. Ancak üstten eksantrikli araçlarda mutlaka bu durumun olmaması gerekir.

5- Motor Performansının Düşmesi

Motorun kapasitesi olan gücü üretebilmesi için yanması odasında mutlaka kompresyon yani tazyik kaybı olmaması gerekir. Çünkü pistonlar yanma odasında gerçekleştirilen patlamanın ortaya çıkardığı tazyik ile hareket ederler. Aşınan segmanlar aracınızın motorunun tazyik kaybetmesine niçin olur. Özellikle yokuş çıkarken ya da hızlanma esnasında motor güç kaybı yaşıyorsanız motor eskimiş olabilir. Oto servislere kompresyon testi ile tazyik kıymeti ölçülebilir. Böylelikle aracınızın motor sağlığı ile alakalı malumat edinmiş olursunuz.

6- Rölanti Dalgalanması ve Titreme

Eskimiş motorda rölanti durağan(durgun) kalması oldukça zordur. Motor rölantisi hava yakıt karşım payı olan 14.7:1 seviyesinin sağlanmasıyla alakalıdır. Yani motorda her 14.7 ünite havaya mukamele 1 ünite yakıt bulunmalıdır. Aşınan motorda bu nispet bozulmuş olduğundan rölantide dururken titreme ve dalgalanmalar meydana gelir. Sebebi bulunmayan ve bir türlü çözülemeyen rölanti sorunları, bitik motor sebebiyle olabilir.

7- Motordan Vurma Sesi Gelmesi

Arabanın motor istemesi demek, içinde bulunan parçaların aşınmış olması demektir. Özellikle pistonlar, segmanlar ve krank yatağı aşındığında gayri muntazam sallantılar olur. Ayrıca pistonlar üst silindir kapağına çarpar. Başta motor soğukken olmak suretiyle motor çalışırken metalin metale vurma sesi geliyorsa, buna vuruntu ismi verilir. Aşınmış ve bitik motorda maksimum görülen belirtilerden biri vurma sesidir.

8- Motorun Sürekli Sebepsiz Hararet Yapması

Motor içinde hareket eden parçalar aşındığı için daha oldukça sürtünme yaparlar. Fizik kuralları gereği sürtünme ne kadar oldukça olursa motor içinde o denli fazla ısınma meydana gelir. Soğutma sisteminde bir problem olmamasına karşın motor oldukça fazla ısınıyor yani hararet yapıyorsa motor ömrü bitiyor olabilir. Ayrıca bitik motorun maksimum görülen emarelerinden biri devamlı üst kapak contası yakmasıdır. (Ayrıca Bakın: Üst Kapak Contasının Yandığı Nasıl Belli Olur?)

9- Motor Yağında Köpürme ve Su ile Yağın Birbirine Karışması

Motor yağının görevi, motor içinde hareket eden parçaların aşınmasının en aza indirgenmesidir. Motor yağ kanallarından geçer ve motor bloğunun üst tarafında bulunan silindir kapağına kadar gider. Suyun rolü ise motorun düzgüsel çabalama sıcaklığı olan 90° civarında kalmasını sağlamaktır. Motor çalışırken her ne suretle olursa olsun hava, yağ ve yakıt sıvılarının birbirine karışmaması gerekir. Eskimiş ve bitik motorda artık sızıntılar olduğundan karışma meydana gelir. Motor hasım ile su birbirine karıştığı vakit motor yağında köpüklenme olur. Ayrıca radyatör suyunda kremsi katman oluşur. Tüm bunların hepsi bitik motorun maksimum görülen emareleri arasındadır.

10- Motor Arıza Lambasının Yanması

Karbüratörlü araçlarda her şey mekanik olarak ayarlanır. Ancak bilhassa 1996 model ve üzeri arabalar motor denetim ünitesi (ECU) ismi verilen beyin vardır. Bir çeşit bilgisayar olan bu sistem, motor ve bileşenlerinde bulunan sensörlerden gelen verilere göre motorun bütününün en performanslı ve ekonomik şekilde çalışmasını sağlar. Bitik motorda bütün ayarlar bozulmuş olduğundan sensörler hatalı veri algılar ve motor denetim ünitesine iletir. Eskimiş motora haiz araçlarda gösterge ekranında motor arıza lambası yanar.

Bitik Motor Nasıl Tamir Edilir?

Eğer yukarıda saydığımız belirtilerden bir ya da daha fazlası aracınızda varsa, motor yaptırmanız gerekmektedir. Bu durumda aracınızın mekanik dilinden anlayan bir oto ustasından yardım almanız gerekir. Motor yaptırmaya, yeniletme ya da öbür adıyla rektifiye ismi verilmektedir. Motor içinde aşınan ve arıza yapan bütün parçaların değiştirilmesi ve onarılması gerekir.

Kaynak Otohaber.org