15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nden Geçen Araç Sayısı 2,7 Milyarı Aştı
İstanbul’un iki yakasını birbirine bağlayan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, ancak bir ulaşım aracı olmanın ötesinde, Türkiye’nin mühendislik enerjisini ve azmini simgeliyor. 30 Ekim 1973’te Cumhuriyet’in 50. yılı kutlamalarının derhal sonrasında hizmete oluşturulan köprü, tam 52 senedir Asya ile Avrupa içinde kesintisiz bir irtibat sağlıyor. Aradan geçen yarım asırda, bu dev yapıdan 2 milyar 700 milyondan fazla araç geçti. Günümüzde bile, köprü İstanbul’un en mühim ulaşım damarlarından biri olmaya devam ediyor.
Yüzyıllar Öncesine Dayanan Bir Hayalin Gerçekleşmesi
İstanbul Boğazı’na köprü yapma fikri, milattan önceki dönemlere kadar uzanıyor. Bu coğrafyada yargı devam eden uygarlıklar, iki kıtayı birbirine bağlama hayalini defalarca dile getirmiş ama teknolojik yetersizlikler sebebiyle bunu gerçekleştirememişti. 16. yüzyılda Leonardo da Vinci dahi Sultan II. Bayezid’e bir köprü tasarımı sunmuş, ama proje zamanın şartları sebebiyle uygulanamamıştı.
Cumhuriyet döneminde ise İstanbul’un hızla büyüyen nüfusu ve artan trafik yoğunluğu, Boğaz’a bir köprü yapılması fikrini tekrar gündeme getirdi. 1950’lerde Demokrat Parti hükümeti, mevzuyu resmî olarak ele aldı ve İstanbul Belediyesi, Karayolları Genel Müdürlüğü ile İstanbul Teknik Üniversitesi’nin uzmanlarından oluşan bir komite kuruldu. Ancak mali zorluklar sebebiyle ilk teşebbüs başarısızlıkla sonuçlandı.
Modern Türkiye’nin İlk Boğaz Köprüsü
Yıllar devam eden hazırlıkların ardından, Boğaziçi Köprüsü’nün temeli Şubat 1970’te Beylerbeyi sahilinde atıldı. İnşaatı İngiliz Freeman Fox & Partners ile Alman Hochtief AG firmalarının ortaklığı üstlendi. Yapımında 71 bin metreküp beton, 17 bin ton çelik ve 6 bin ton kablo kullanıldı.
Toplam uzunluğu 1.560 metre olan köprü, zamanın en gelişmiş mühendislik teknikleriyle inşa edildi. 1074 metrelik ana açıklığıyla dünyanın en uzun asma köprülerinden biri haline gelen Boğaziçi Köprüsü, ancak İstanbul’un değil, Türkiye’nin modernleşme sürecinde de sembolik bir dönüm noktası oldu.
Yaklaşık 3 sene 8 ay devam eden çalışmaların sonrasında köprü, 30 Ekim 1973’te zamanın Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafınca hizmete açıldı. Maliyeti o dönemde 23 milyon dolar olarak açıklanmıştı. Açıldığı ilk gün, hem Türk halkı hem de internasyonal kamuoyu için büyük bir gurur deposu olmuştu.
Adı Artık 15 Temmuz Şehitler Köprüsü
15 Temmuz 2016’da yaşanmış olan darbe girişimi esnasında köprü, tarihe geçen bir direnişin sembolü haline geldi. Darbeci askerlerin köprüyü kapatması üstüne halkın gösterdiği cesaret ve orada yaşamını yitiren vatandaşların anısına, köprünün ismi 26 Temmuz 2016’da “15 Temmuz Şehitler Köprüsü” olarak değiştirildi. Bu değişiklik, köprünün artık ancak bir mühendislik eseri değil, bunun yanı sıra bir kahramanlık sembolü bulunduğunu da perçinledi.
İstanbul Trafiğinin Vazgeçilmez Bağlantısı
Açıldığı ilk yıllarda günde takribi 24 bin aracın geçmiş olduğu köprü, İstanbul’un 1980’lerden itibaren hızla büyümesiyle beraber kentin en yoğun güzergâhlarından biri haline geldi. Günümüzde köprüyü her gün aşağı yukarı 195 bin vasıta kullanıyor. Köprüden geçen toplam vasıta sayısı ise 2 milyar 722 milyonu aştı.
Özellikle resmi tatillerde ve ulusal bayramlarda, köprü trafiğinde gözle görülür bir kesafet yaşanıyor. İstanbul’da Cumhuriyet Bayramı Trafiği Zirve Yaptı başlıklı haberde de belirtildiği gibi, bu hususi günlerde artan vasıta trafiği megakentte adeta kilitlenmeye niçin oluyor.
Uzun seneler süresince Boğaz üstündeki tek kara geçiş noktası olan köprü, 1988’de Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 2016’da Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli’nin hizmete girmesiyle yükünü birazcık paylaşsa da, hâlâ İstanbul trafiğinin en mühim arterlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Maratonların, Kutlamaların ve Anıların Köprüsü
15 Temmuz Şehitler Köprüsü, ancak ulaşımı değil, kültürü de birbirine bağlıyor. 1979 yılından bu yana düzenlenen İstanbul Maratonu, Asya’dan Avrupa’ya koşulan tek maraton olma hususi durumunu taşıyor. Her sene on binlerce yerli ve yabancı sporcu, köprü üstünden koşarak bu zamanı yapının üstünde unutulmaz anlamış olur yaşıyor. Ayrıca köprü, ulusal bayramlarda ve anma törenlerinde sembolik ışıklandırmalarla süslenerek Türkiye’nin birlik ve dayanışma duygusunu temsil ediyor.
Geleceğe Uzanan Bir Köprü
Bugün 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, ancak geçmişiyle değil, geleceğiyle de ehemmiyet taşıyor. Artan trafik yükü, yeni nesil ulaşım çözümleriyle dengelenmeye çalışılırken, köprünün bakım ve güçlendirme çalışmaları da hassas yürütülüyor. Yetkililer, köprünün yapısal dayanıklılığının hâlâ yüksek bulunduğunu ve derli toplu denetimlerle bu mirasın gelecek nesillere aktarılacağını belirtiyor.
52 senedir İstanbul’un kalbinde duran bu muhteşem yapı, hem mühendislik başarısının hem de sosyal dayanışmanın bir simgesi olmaya devam ediyor. Boğaz’ın iki yakasını birleştiren köprü, her geçen araçla beraber Türkiye’nin ilerleme hikâyesine yeni bir sayfa ekliyor.