Teknik Kılavuz: Elektrikli Scooter Aküleri

Bu yöntem kılavuzda, türleri, kapasite değerleri, pil ömrünün iyi mi uzatılacağı ve doğru kullanım ve gizleme dahil olmak suretiyle elektrikli scooter pilleri ile alakalı bilmeniz ihtiyaç duyulan her şeyi öğreneceksiniz.

Pil ömrünü uzatmaya yönelik en iyi programlar için elektrikli bir scooter’ın iyi mi şarj edileceğine ilişkin kapsamlı kılavuzumuza bakın.

Elektrikli Scooter Aküleri

Batarya, elektrikli scooter’ınızın “yakıt deposudur”. DC motor , ışıklar, kontrolör ve öteki aksesuarlar tarafınca tüketilen enerjiyi depolar .

Çoğu elektrikli scooter, kusursuz enerji yoğunlukları ve uzun ömürleri sebebiyle bir tür lityum iyon bazlı pil paketine haiz olacaktır. Çocuklar için çoğu elektrikli scooter ve öteki ucuz modeller kurşun asitli piller içerir. Bir scooter’da pil takımı, güvenilir bir halde çalışmasını elde eden pil idare sistemi ismi verilen bağımsız hücrelerden ve elektroniklerden oluşur.

Daha büyük pil paketlerinin watt saat cinsinden ölçülen daha çok kapasitesi vardır ve bir elektrikli scooter’ın daha uzağa gitmesini sağlar. Bununla birlikte, scooter’ın boyutunu ve ağırlığını da artırarak daha azca taşınabilir hale getirirler. Ek olarak, piller scooter’ın en pahalı bileşenlerinden biridir ve toplam maliyet buna göre artar.

Pil Türleri

E-scooter pil takımları çoğu ayrı pil hücresinden yapılmıştır . Daha hususi olarak, 18 mm x 65 mm silindirik boyutlara haiz lityum iyon (Li-Ion) piller için bir ebat sınıflandırması olan 18650 hücreden yapılmıştır.

Bir pil takımındaki her bir 18650 hücre olabildiğince çarpıcı değildir — ~3,6 volt (nominal) elektrik potansiyeli üretir ve aşağı yukarı 2,6 amper saat (2,6 A· h ) ya da aşağı yukarı 9,4 watt-saat (9,4 Wh) kapasiteye sahiptir.

Pil hücreleri 3,0 volttan (%0 şarj) 4,2 volta (%100 şarj) kadar çalıştırılır.

Lityum İyon

Li-Ion piller , fizyolojik ağırlıklarına göre depolanan enerji miktarı olan kusursuz bir enerji yoğunluğuna sahiptir. Aynı zamanda kusursuz bir uzun ömürlülüğe sahiptirler; bu, çoğu kez boşaltılıp tekrar doldurulabilecekleri ya da “döngüye alınabilecekleri” ve gene de depolama kapasitelerini koruyabilecekleri anlamına gelir.

Li-ion aslında lityum iyonu içeren çoğu pil kimyasını anlatım eder. İşte aşağıda kısa bir liste:

• Lityum manganez oksit ( LiMn204 ); öteki adıyla: IMR, LMO, Li-mangan
• Lityum manganez nikel ( LiNiMnCoO2 ); öteki adıyla INR, NMC
• Lityum nikel kobalt alüminyum oksit ( LiNiCoAlO2 ); namı öteki NCA, Li-alüminyum
• Lityum nikel kobalt oksit ( LiCoO2 ); namı öteki Astsubay
• Lityum kobalt oksit ( LiCoO2 ); öteki adıyla ICR, LCO, Li-kobalt
• Lityum demir fosfat (LiFePO4 ) ; öteki adıyla IFR, LFP, Li-fosfat

Bu pil kimyalarının her biri, güvenlik, uzun ömür, kapasite ve akım çıkışı içinde bir değiş tokuşu temsil eder.

Lityum Manganez (INR, NMC)

Neyse ki, çoğu kaliteli elektrikli scooter, en güvenilir kimyalardan biri olan INR pil kimyasını kullanıyor. Bu pil yüksek kapasite ve çıkış akımı verir. Manganezin varlığı, pilin iç direncini düşürerek, düşük sıcaklıkları korurken yüksek akım çıkışı sağlar. Sonuç olarak, bu termal kaçak ve yangın ihtimalini azaltır.

INR kimyasına haiz birtakım elektrikli scooter’lar içinde WePed GT 50e ve Dualtron modelleri bulunur.

Kurşun Asit

Kurşun asit, otomobillerde ve golf otomobilleri gibi birtakım büyük elektrikli araçlarda sıklıkla bulunan çok eski bir akü kimyasıdır. Bazı elektrikli scooterlarda da bulunurlar; en önemlisi, Razor gibi şirketlerden ucuz çocuk scooterları .

Kurşun asitli aküler, ucuz olma avantajına sahiptir, fakat çok zayıf enerji yoğunluğuna haiz olmaları, yani depoladıkları enerji miktarına kıyasla çok ağır olmaları anlamına gelir. Karşılaştırıldığında, Li-ion piller, kurşun-asit pillere kıyasla aşağı yukarı 10 kat daha çok enerji yoğunluğuna sahiptir.

Pil Paketleri

Yüzlerce ya da binlerce watt saat kapasiteli bir pil paketi kurmak için çoğu ayrı 18650 Li-ion pil, tuğla aynısı bir yapıda bir araya getirilir. Tuğla aynısı pil paketi, pilin içerisine ve pilden elektrik akışını denetim eden pil idare sistemi (BMS) ismi verilen bir elektronik dönem tarafınca izlenir ve düzenlenir.

Pil paketindeki ayrı hücreler, voltajlarını toplayan seri olarak (uçtan uca) bağlanır. 36 V, 48 V, 52 V, 60 V ve hatta daha büyük pil paketlerine haiz scooterlara haiz olmak bu yolla mümkündür.

Bu bireysel teller (seri olarak çoğu pil) daha sonrasında çıkış akımını çoğaltmak için paralel olarak bağlanır.

Elektrikli scooter üreticileri, seri ve paralel hücre sayısını ayarlayarak çıkış voltajını ya da en çok akım ve amper saat kapasitesini artırabilir.

Pil konfigürasyonunun değiştirilmesi, depolanan toplam enerjiyi artırmaz, fakat pilin daha çok menzil ve daha düşük voltaj sunmasına faal bir halde izin verir ve bunun tersi de geçerlidir.

Gerilim ve Kalan %

Pil takımındaki her bir hücre genelde 3,0 volttan (%0 şarj) 4,2 volta (%100 şarj) kadar çalıştırılır.

Bu, 36 V’luk bir pil paketinin (seri bağlı 10 pil ile) 30 V’tan (%0 şarj) 42 volta (%100 şarj) kadar çalıştırıldığı anlamına gelir. Akü voltajı grafiğimizde her akü türü için kalan %’nin akü voltajına iyi mi mukamele geldiğini görebilirsiniz (bazı scooter’lar bunu direkt olarak gösterir ) .

Gerilim Sarkması

Her pil, voltaj düşmesi ismi verilen bir olgudan zarar görecektir .

Voltaj düşüşü, lityum iyon kimyası, ısı ve elektrik direnci dahil olmak suretiyle muhtelif etkilerden kaynaklanır. Her vakit akü voltajının doğrusal olmayan davranışıyla sonuçlanır.

Aküye bir yük uygulandığında, voltaj anında düşecektir. Bu etki, pil kapasitesinin yanlış tahmin edilmesine yol açabilir. Doğrudan akü voltajını okuyor olsaydınız, anında kapasitenizin %10’unu ya da daha fazlasını kaybettiğinizi düşünürdünüz.

Yük kaldırıldıktan sonrasında akü voltajı reel seviyesine dönecektir.

Bataryanın uzun soluklu deşarjı esnasında da (uzun bir sürüş esnasında olduğu gibi) voltaj düşüşü meydana gelir. Bataryadaki lityum kimyasının deşarj oranını yakalaması birazcık vakit alıyor. Bu, uzun sürüşün sonunda akü voltajının daha da süratli düşmesine niçin olabilir.

Pilin dinlenmesine izin verilirse, reel ve doğru voltaj seviyesine geri dönecektir.

Kapasite Değerleri

E-scooter pil kapasitesi, bir enerji ölçüsü olan watt saat (kısaltılmış Wh) cinsinden derecelendirilir. Bu birimin anlaşılması olabildiğince kolaydır. Örneğin, 1 Wh değerine haiz bir pil, bir saat süresince bir watt güç sağlamak için kafi enerjiyi depolar.

Daha fazla enerji kapasitesi, muayyen bir motor boyutu için daha uzun elektrikli scooter menzili anlamına gelen daha yüksek pil watt saati anlamına gelir. Ortalama bir scooter aşağı yukarı 250 Wh kapasiteye haiz olacak ve saatte takribi 15 mil hızla aşağı yukarı 10 mil yol alabilecektir. Aşırı performanslı scooterlar, binlerce watt saate ulaşan bir kapasiteye ve 60 mile kadar menzile haiz olabilir.

Pil Markaları

Bir e-scooter pil paketindeki ayrı Li-ion hücreler, internasyonal olarak malum bir avuç değişik firma tarafınca yapılır. En yüksek kaliteli hücreler LG, Samsung, Panasonic ve Sanyo tarafınca yapılmıştır. Bu tür hücreler genelde sadece üst seviye scooterların pil paketlerinde bulunur.

Çoğu bütçe ve taşra elektrikli scooter, kalitesi büyük oranda değişen, Çin üretimi jenerik hücrelerden yapılma pil paketlerine sahiptir.

Markalı hücrelere haiz scooterlar ile jenerik Çinliler arasındaki fark, yerleşik markalarla daha büyük bir nitelik denetim garantisidir. Bu bütçeniz dahilinde değilse, kaliteli parçalar kullanan ve iyi nitelik denetim (QC) önlemleri olan muteber bir üreticiden bir scooter satın aldığınızdan emin olun.

İyi bir QC’ye haiz olması olası birtakım firma örnekleri Xiaomi ve Segway’dir.

Akü Yönetim Sistemi

Li-ion 18650 pillerin olağanüstü yararları bulunmasına rağmen, öteki pil teknolojilerine göre daha azca bağışlayıcıdırlar ve yanlış kullanıldıklarında patlayabilirler. Bu nedenle, neredeyse her vakit bir pil idare sistemine haiz pil paketlerine monte edilirler.

Pil idare sistemi (BMS), pil paketini izleyen ve şarj etme ve boşaltmayı denetim eden elektronik bir bileşendir. Li-ion piller, aşağı yukarı 2,5 ila 4,0 V içinde çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Aşırı şarj etme ya da tamamiyle boşaltma, pil ömrünü kısaltabilir ya da tehlikeli termal kaçak koşullarını tetikleyebilir. BMS aşırı şarjı önlemelidir. Birçok BMS de ömrünü uzatmak için pil tamamiyle boşalmadan ilkin gücü keser. Buna rağmen, çoğu şoför pillerini hiç bir vakit tam anlamıyla boşaltmayarak zayıflıyor ve ilaveten şarj hızını ve miktarını titiz bir halde denetlemek için hususi şarj cihazları kullanıyor.

Daha sofistike pil idare sistemleri de paketin sıcaklığını izleyecek ve aşırı ısınma meydana gelirse bir kesintiyi tetikleyecektir.

C Oranı

Pil şarjı ile alakalı inceleme yapıyorsanız, C-oranıyla karşılaşmanız muhtemeldir. C-rate , pilin ne kadar süratli tamamiyle şarj edildiğini ya da boşaldığını tanımlar. Örneğin, 1C’lik bir C oranı, pilin bir saatte şarj olduğu, 2C’nin 0,5 saatte tamamiyle şarj olduğu ve 0,5C’nin iki saatte tamamiyle şarj olduğu anlamına gelir. 100 A·h’lik bir aküyü 100 A akım kullanarak tamamiyle şarj ettiyseniz, bu bir saat sürer ve C payı 1C olur.

Pil Ömrü

Tipik bir Li-ion pil, kapasitesi azalmadan ilkin 300 ila 500 şarj/deşarj döngüsünü işleyebilir. Ortalama bir elektrikli scooter için bu 3000 ila 10 000 mildir! “Kapasitede azalma”nın “tüm kapasiteyi kaybetmek” anlamına gelmediğini, daha da kötüleşmeye devam edecek olan %10 ila %20’lik gözle görülür bir düşüş anlamına geldiğini unutmayın.

Modern pil idare sistemleri, pilin ömrünü uzatmaya yardım eder ve pili büyütme konusu ile alakalı gayet fazla endişelenmemelisiniz.

Ancak, pil ömrünü olabildiğince uzatmak istiyorsanız, 500 döngüyü aşmak için yapabileceğiniz birtakım şeyler var. Bunlar şunları içerir:

• Skuterinizi tam şarjlı olarak ya da şarj aleti takılı halde uzun süre saklamayın.
• Elektrikli scooter’ı tamamiyle boşalmış halde saklamayın. Li-ion piller 2,5 V’un dibine düştüğünde bozulur . Çoğu üretici, scooter’ları %50 şarjla saklamanızı ve çok uzun soluklu depolama için periyodik olarak bu seviyeye kadar doldurmanızı önerir.
• Scooter aküsünü 32 F°’nin altındaki ya da 113 F°’nin üstündeki sıcaklıklarda çalıştırmayın.
• Scooterınızı daha düşük bir C oranında şarj edin, yani pil ömrünü korumak/iyileştirmek için pili en çok kapasitesine göre daha düşük bir hızda şarj edin. 1’in altında bir C-hızında şarj etmek en uygunudur. Daha meraklı ya da yüksek süratli şarj cihazlarından bazıları bunu denetim etmenize izin verir.

Elektrikli bir scooter’ın iyi mi şarj edileceği ile alakalı daha çok malumat edinin.

Özet

Buradaki ana çıkarım, pili kötüye kullanmayın ve scooter’ın kullanım ömrü süresince dayanacaktır. Her türden insandan elektrikli scooterlarının bozulduğunu duyuyoruz ve bu seyrek bir pil problemi oluyor!

Sıkça Sorulan Sorular

Elektrikli scooter pilleri ne kadar dayanır?

Elektrikli scooter pilleri, saklama, kullanım koşulları ve pil kapasitesine bağlı olarak 2 ila 4 sene ve 3000 ila 5000 mil içinde dayanır. Skuterinizi daha çok kullanırsanız ya da makul olmayan şekilde muhafaza edersiniz pil ömrü kısalır.

Bir elektrikli scooter pilini kaç kez şarj edebilirsiniz?

Elektrikli scooterlar, pil kapasitesini kaybetmeye başlamadan ilkin 300 ila 500 şarj döngüsünden geçebilir. En yüksek kalitede, markalı piller, bebek ise, 1000’den fazla şarj döngüsüne kadar dayanabilir.

Elektrikli scooter pil ömrünü iyi mi en üst düzeye çıkarabilirsiniz?

Scooter’ı %50 şarjlı olarak saklayarak, C payı 1’in altında şarj ederek ve scooter’ı çok soğukken (32 F°’nin altında) ya da çok sıcakken (114 F°’nin üzerinde) çalıştırmayarak pil ömrünü uzatabilirsiniz.

Uzun süre saklarken, pilleri periyodik olarak doldurduğunuzdan emin olun. Çok uzun süre saklayacaksanız, tamamiyle boşalmış halde depolanmamaları için periyodik olarak şarj ettiğinizden emin olun.

Pil ömrünü en üst düzeye çıkarma ile alakalı daha çok malumat edinin.

Elektrikli scooter pillerini değiştirebilir misiniz? Fiyatına kıymet mi?

Evet! Uygun maliyetli olmasa da, elektrikli scooter’ınızın pilini değiştirebilirsiniz. Piller, elektrikli scooter’ın en pahalı bileşenlerinden biridir. Bir M365’teki gibi ufak bir 250 watt saatlik pil bile aşağı yukarı 150 Amerika dolarına ya da bütün scooter’ın maliyetinin aşağı yukarı ⅓’üne mal oluyor!

M365 gibi yaygın scooter’lar için, değişiklik yapma prosedürüyle alakalı online çoğu video eğitimi vardır. Mekanik olarak yatkınsanız çok da zor değil, fakat acemiler bunu zor bulabilir.